Okyanusun tabanına inmek uzaya gitmekten bile daha tehlikeli: Pekala, neden? Okyanusun altında neler var?

featured

Kurtarma takımları Titanik’i enkazına gitmek isterken kaybolan deniz müşahede aracı Titan’ı bulmak için yaklaşık 4000 metre derinlikte bir yer altı alanı tarıyorlar. BBC’ye nazaran çalışmaların yürütüldüğü bu sert ve acımasız ortam, dünyadaki hayattan çok uzaya benziyor.

Titanik, donma sıcaklıkları ve daima karanlığıyla bilinen “gece yarısı bölgesi” adı verilen bir bölgede bulunuyor. Titan’da daha evvelki keşif seyahatlerine katılan beşerler, sonunda birdenbire okyanus tabanına çarpmadan evvel zifiri karanlık şartlarda iki saatten fazla ilerlediklerini anlatıyorlar. Denizaltının ışıkları, ona sonlu bir görüş alanı sunuyor, lakin bu birkaç metreden öteye gitmiyor. Birinci müdahale grupları bu şartlarla uğraş etmek zorunda.

OKYANUSUN TABANINA GİTMEK NEDEN UZAYA GİTMEKTEN DAHA TEHLİKELİ

ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi’nin 2022 sayılarına nazaran, beşerler on binlerce yıldır okyanus yüzeyini araştırıyor olsa da deniz tabanının sırf yaklaşık %20’si haritalandırıldı. Araştırmacılar sık sık uzaya seyahat etmenin okyanusun tabanına dalmaktan daha kolay olduğunu söylüyorlar. Woods Hole Oşinografi Enstitüsü’ne nazaran, 12 astronot Ay yüzeyinde toplam 300 saat geçirmiş olmasına karşın, Dünya’nın deniz tabanının bilinen en derin noktası olan Challenger Deep’i (Mariana Çukuru’nun en derin noktası olan Challenger Deep’tir) keşfetmeye yalnızca üç kişi, toplamda yaklaşık üç saat harcamış. CNN’de tam bu mevzuyu mercek altına alıyor… Pekala, derin okyanusta neler oluyor

Mariana Çukuru

CNN’nin tahliline nazaran derin deniz araştırmalarının bu kadar sonlu olmasının bir nedeni var: Okyanusun derinliklerine seyahat etmek, ne kadar aşağıya inilirse o kadar büyük basınç düzeylerine sahip bir alana girmek demek. Bu yüksek riskli bir uğraş. Ayrıyeten ortam karanlık ve görüş uzaklığı neredeyse hiç yok. Sıcaklık da çok derecede soğuk.

Okyanus keşiflerinin tarihi

İlk denizaltı 1620 yılında Hollandalı mühendis Cornelis Drebbel tarafından inşa edildi, fakat sığ suların ötesi için kâfi değildi. Sonar teknolojisinin bilim beşerlerine okyanusun derinliklerinde neler yattığına dair daha net bir fotoğraf sunmaya başlaması için Titanik faciasını beklememiz gerekti. Bu da, birinci denizaltının akabinde yaklaşık 300 yıl geçmesi demekti.

Burada en büyük keşif adımı 1960 yılında, bir cins hür dalış dalgıç aracı olan Trieste bathyscaphe‘nin 10.916 metreden daha derinde bulunan Challenger Deep‘e yaptığı tarihi dalışla atıldı.

O vakitten beri yalnızca birkaç misyon için bu derinliklere ulaşıldı. Bu seyahatler son derece tehlikeli. Zira okyanus yüzeyinin altında kat edilen her 10 metrede bir basınç artıyor. Bu basınçta, en küçük bir yapısal kusur felakete yol açabilir.

Okyanusun tabanında neler yatıyor?

Massachusetts’teki Woods Hole Oşinografi Enstitüsü’ne nazaran, derin okyanus olarak kabul edilen yerler yüzeyin 1.000 metreden 6.000 metre altına kadar uzanırken, derin deniz çukurları 11.000 metreye kadar inebiliyor. Hadal yahut hadalpelajik bölge olarak isimlendirilen bu bölge, ismini Yunan yeraltı ilahı Hades’ten almakta. Hadal bölgesinde sıcaklıklar donma noktasının çabucak üzerinde seyreder ve güneş ışığı içeriye nüfuz etmez.

Challenger Deep’te yapılan birinci keşifler epey dikkat cazipti. Kimyasal kalıntılar, karides gibisi harika dev amfopodlar ve tabanda yaşayan Holothurianlar yahut deniz hıyarları üzere bir çok canlı vardı. Woods Hole Oşinografi Enstitüsü’nde çalışan deniz jeoloğu Robert Ballard, 1970’lerde Galápagos Yarığı yakınlarındaki denizde büsbütün yabancı bir ekosistem keşfettiğinde yeni bir dünyanın kapılarının açıldığını söylemişti.

Bazıları bağlantı kurmak, avlarını cezbetmek ve eşlerini çekmek için biyolüminesansla parlayan bu sıra dışı canlılar, okyanus çukurlarının dik duvarları içinde ömür alanları oluşturmuş durumda. Bu hayat formları bu ekstrem ortamda yaşamaya adapte olmuş ve gezegenin öbür hiçbir yerinde bulunmuyor. Güneş ışığı yerine okyanus tabanının altından yükselen magmanın oluşturduğu hidrotermal sızıntılardan ve bacalardan püsküren kimyasal enerjiyi kullanıyorlar.

Okyanusu haritalamak neden bu kadar zor

Bilimsel açıdan bakıldığında, okyanus tabanına yapılan turistik seyahatler okyanusun gizemlerine dair bilgilerimizi daha ileriye götürme konusunda çok az katkıda bulunuyor. Bu vakte kadar derin okyanusun ve hatta orta okyanusun yalnızca çok küçük bir yüzdesi insan gözüyle görülebildi. Ve okyanus tabanının çok çok küçük bir kısmı haritalandırıldı.

Maliyet çok yüksek

Bunun nedeni büyük ölçüde maliyet. Sonar teknolojisiyle donatılmış tekneler çok yüksek masraflara yol açabilir. Yalnızca yakıt bile günde 40.000 dolara kadar çıkabiliyor. Bununla birlikte, şu anda okyanus tabanının kesin bir haritasını oluşturmak için Seabed 2030 ismi verilen bir çalışma yürütülmektedir.

Derin denizler hakkında hala bilinmeyen çok şey var. Okyanuslarda var olduğuna inanılan 2,2 milyon cinsten yalnızca 240.000’i bilim insanları tarafından tanımlanmış.

Teknolojideki ilerlemeler okyanus derinliklerinin insan eliyle keşfedilmesini ortadan kaldırabilir. Derin deniz robotları, yüksek çözünürlüklü su altı görüntüleme, makine tahsili ve deniz suyunda bulunan DNA’nın sıralanması üzere yenilikler, yeni ömür formlarının keşfedilme suratını ve ölçeğini hızlandırmaya hayli yardımcı olacak.

İnsan sıhhati ve bilimsel araştırmalar

Okyanusun bileşikler açısından bir altın madeni olduğu düşünülüyor ve keşfedilmesi birçok biyomedikal buluşa yol açmıştır. Denizden elde edilen birinci ilaç olan Cytarabine, 1969 yılında lösemi tedavisi için onay aldı. Bu ilaç bir deniz süngerinden izole edildi.

Bir tıp deniz yumuşakçası olan koni salyangozlarının zehrindeki biyoaktif bileşikler üzerinde yapılan çalışmalar, zikonotid (ticari olarak Prialt olarak bilinir) ismi verilen güçlü bir ağrı kesicinin geliştirilmesine yol açtı.

Bilim insanları, deniz hidrotermal bacalarında bulunan bir mikroptan izole edilen bir enzim yardımıyla, DNA iplikçiklerini kopyalamak için yaygın olarak kullanılan bir teknik olan polimeraz zincir reaksiyonunu geliştirdiler. Denizanalarında gözlemlenen yeşil floresan protein ise araştırmacıların kanser hücrelerinin yayılması ve hudut hücrelerinin gelişimi de dahil olmak üzere bir vakitler görünmeyen süreçleri izleyebilmelerini sağlıyor.

Bunlar yalnızca birkaç örnek. Araştırmacılar okyanusun ve içerdiği hayatın, antibiyotik ilaç direnci üzere tıbbın en büyük meselelerinden kimilerine karşılık verebileceğini söylüyor. Denizi incelemek, tahminen bize ömrün nasıl evrimleştiğini de anlatabilir.

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü
Okyanusun tabanına inmek uzaya gitmekten bile daha tehlikeli: Pekala, neden? Okyanusun altında neler var?

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Uygulamayı Yükle

Uygulamamızı yükleyerek içeriklerimize daha hızlı ve kolay erişim sağlayabilirsiniz.

Giriş Yap

Teknolojikolik ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!